Web Sitenizin Dijital Tapusu: Alan Adı ve Sunucu Mülkiyeti Neden Sizin Olmalı?

Registrant alan adının yasal sahibidir; admin idari kararları, tech teknik ayarları yürüten kontaklardır, billing ise fatura muhatabıdır. Devir, satış ve itiraz süreçlerinde söz hakkı registrant'ındır. İdeal kurumsal kurgu şudur: registrant alanında şirket unvanı ve kişiye bağlı olmayan bir şirket e-postası; admin/tech alanlarında gerekirse ajans bilgisi. Kaydı bir çalışanın kişisel e-postasıyla açmak, o kişi ayrıldığında domaini fiilen sahipsiz bırakır.

KVKK ve GDPR sonrası birçok WHOIS çıktısında kişi bilgileri maskeleniyor; "Redacted for privacy" ibaresi sahipliğin kaybolduğu anlamına gelmez. Doğrulama için alan adının kayıtlı olduğu registrar hesabına girip registrant alanını panelden kontrol edin. Hesaba erişiminiz yoksa ilk sorun zaten budur: sahiplik kâğıt üzerinde sizde görünse bile kontrol başkasındadır. .tr uzantılarında sorgu, TRABİS altyapısını kullanan whois servisleri üzerinden yapılır.

Önce yazılı talepte bulunun: sözleşmeniz, faturalarınız ve marka tesciliniz sahipliğin size ait olduğunun delilidir. Ajanstan registrant değişikliği veya alan adının sizin hesabınıza devri (push ya da transfer) istenir. Uzlaşma olmazsa küresel uzantılarda UDRP benzeri uyuşmazlık mekanizmaları, .tr uzantılarında TRABİS uyuşmazlık çözüm süreci ve hukuki yollar devreye girer. Süreç boyunca alan adının yenileme tarihini takip edin; süresi dolan domain üçüncü kişilerce kapılabilir.

.tr alan adları Eylül 2022'den beri BTK bünyesindeki TRABİS üzerinden yönetiliyor; işlemler yetkili kayıt kuruluşları aracılığıyla yürütülür. Sahiplik değişikliği (devir) mevcut kayıt kuruluşunun panelinden başlatılır; yeni sahibin bilgileri girilir ve onaylanır. Kayıt kuruluşu değişikliği (transfer) ise ayrı bir işlemdir: son tahsis veya transferden itibaren 60 gün geçmiş olmalı, transfer kodu alınmalı ve kilit kaldırılmalıdır; onay sonrası işlem genellikle 24 saat içinde tamamlanır.

.com gibi küresel uzantılarda transfer, EPP (auth) kodu alınıp yeni firmada sipariş açıldıktan sonra genellikle 5-7 gün içinde tamamlanır; eski firma erken onay verirse kısalır. ICANN kuralı gereği yeni kaydedilen veya yeni transfer edilen bir domain 60 gün boyunca tekrar taşınamaz. Süresi dolmak üzere olan alan adlarında transfer riskli olduğundan işlemi yenileme tarihinden haftalar önce başlatın. Transfer kayıt firmasını değiştirir; sahiplik değişikliği ayrıca yapılmalıdır.

Domain önce yayından düşer; siteniz ve o adrese bağlı e-postalarınız çalışmaz. Çoğu uzantıda önce bir yenileme ek süresi, ardından yüksek ücretli kurtarma (redemption) dönemi vardır. .tr uzantılarında süresi dolan alan adı yaklaşık iki ay boyunca yenilenebilir; sonrasında yeniden tahsise açılır ve herkes alabilir. Değerli bir domaini bu aşamada kaybetmek kalıcı olabilir; otomatik yenileme ve güncel bir ödeme kartı en ucuz sigortadır.

Ana erişim — hesap girişi, root/SSH, yönetim paneli ve veritabanı şifreleri — hesap sahibi olarak sizde olmalıdır. Ajansa günlük işler için ayrı ve gerektiğinde iptal edilebilir bir yetkili kullanıcı açılması en sağlıklı modeldir. Şifrelerin tamamı yalnızca ajansta duruyorsa yönetim değil, fiilî sahiplik devredilmiş demektir; olası bir anlaşmazlıkta kendi sitenize erişemezsiniz.

İlişki bozulduğunda verinizi geri alamama riski doğar; sunucu kapatılırsa yılların içeriği ve müşteri verisi kaybolabilir. Doğru kurgu, yedeklerin düzenli alınması ve bir kopyasının sizin indirebileceğiniz bir ortamda — kendi bulut alanınız veya harici diskiniz — durmasıdır. Randevu ve hasta iletişim kayıtlarının biriktiği klinik ve diş hekimi sitelerinde bu ikinci kopya, yalnızca ticari değil hukuki bir gerekliliktir. Yeni bir anlaşma yaparken "yedeğin indirilebilir kopyası müşteriye verilir" maddesini sözleşmeye yazdırın.

DNS, alan adınızın hangi sunucuya ve hangi e-posta servisine yönleneceğini belirler; kontrolü elinde tutan taraf siteyi ve e-postayı fiilen yönetir. DNS paneli alan adı hesabınız üzerinden size açık olmalı, ajansa sınırlı yetki verilmelidir. Bu kurguda ajans değişimi birkaç DNS kaydının güncellenmesinden ibaret kalır; e-postalarınız kesintiye uğramaz.

Hayır. Domain sitenizin adresi, hosting/sunucu ise dosyalarının durduğu yerdir; ikisi ayrı hesaplarda ve çoğu zaman ayrı firmalarda yönetilir. Yalnızca biri sizin adınıza kayıtlıysa yarım mülkiyet söz konusudur: domain sizde ama sunucu ajanstaysa verilerinize, sunucu sizde ama domain ajanstaysa adresinize erişiminiz risklidir. İkisinin de şirket unvanınıza kayıtlı olması gerekir.

Sözleşmeye açık bir madde yazdırın: alan adı müşteri adına ve müşterinin registrar hesabında açılır; sunucu hesabı, erişim şifreleri, DNS yönetimi, yedekler ve kaynak kod müşteriye aittir; iş birliği sonunda tüm varlıklar dokümante edilerek devredilir. Fiyat pazarlığından daha önemli olan bu maddedir; yazılı olmayan sahiplik vaadi, anlaşmazlık anında ispatı zor bir sözden ibaret kalır.

Şirketinizin adına. Fatura, sahiplik ispatında en güçlü delillerden biridir; registrar veya hosting firmasıyla yaşanacak bir uyuşmazlıkta hesabın gerçekte kime ait olduğunu gösterir. Ajans aracılık etse bile ödemenin ve faturanın şirket unvanınıza düzenlenmesini isteyin. Marka tescilinizle aynı unvanın kullanılması, olası devir ve itiraz süreçlerinde elinizi güçlendirir. Edge Bilişim, domain ve hosting alımlarını kendi üzerine geçirip aracı fatura kesmek yerine müşterinin kendi ödeme yöntemiyle yaptırmayı tercih eder; yenileme bildirimleri de böylece doğrudan şirketin kendi kutusuna düşer.

Sözleşme ve fatura dayanağıyla erişim bilgilerini yazılı olarak talep edin; hosting sağlayıcısına sahiplik ispatıyla başvurmak da bir seçenektir. Çözüm çıkmazsa siteyi mevcut yedekten veya sıfırdan yeni bir altyapıya taşımak, aylarca sürecek bir çekişmeden daha ucuza gelebilir. Bu krizin adım adım çıkış planını kaynak kod rehin krizi rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Evet, en sağlıklı model de budur. Hesaplar sizin adınıza açılır, ajansa yetkili kullanıcı erişimi verilir; yenileme, bakım ve güncellemeleri ajans yürütür. Yönetim bir hizmettir, sahiplik ise haktır; ikisi birbirine karıştırılmadığında hem uzman desteği alır hem bağımsız kalırsınız. Edge Bilişim projelerinde bu ayrım sözleşmeye açıkça yazılır: hesaplar ve varlıklar müşteride kalır, yönetim hizmet olarak sürdürülür.

Evet. Alan adının ve hostingin kendi hesabınızda olması ilkesi, kurumsal sitede de kişisel portfolyo sitesinde de değişmez; küçük projelerde domain çoğu zaman tek kalıcı dijital varlıktır. Maliyet caydırıcı değildir: .com yenilemesi çoğu kayıt firmasında yıllık 10-20 dolar bandındadır. Freelancer ile çalışırken de domaini kendiniz alın, geliştiriciye yalnızca DNS için yetki verin.