Akaryakıt İstasyon Otomasyon & Pompa-POS Yazılımı

Evet. Türkiye’de akaryakıt piyasası EPDK düzenlemelerine tabidir ve dağıtıcı lisansı sahibi şirketler bayilerinde otomasyon sisteminin kurulu, çalışır ve merkeze veri gönderiyor olmasından sorumludur. Sistemin devre dışı kalması ya da satışların otomasyona kaydedilmemesi hem idari yaptırım hem bayilik sözleşmesi açısından risk yaratır. Yürürlükteki kurul kararları değişebildiği için güncel kapsamı dağıtıcınızla teyit etmeniz gerekir.

Otomasyon dışı satış, pompadan yakıt verildiği halde işlemin otomasyon kaydına düşmemesidir. En güvenilir tespit yöntemi elektronik totalizer endeksidir: vardiya açılış ve kapanış endeksleri arasındaki litre farkı, sistemde kayıtlı satış toplamından büyükse aradaki litre kaydedilmemiş demektir. Tank stok mutabakatındaki açıklanamayan eksiklik de aynı şüpheyi doğrular. İki kontrolü birlikte çalıştırmak, tek başına birine bakmaktan çok daha etkilidir.

Pompalar saha kontrolörüne kendi haberleşme protokolleriyle bağlanır; yaygın olarak iki telli akım döngüsü, RS-485 hatlar veya IFSF benzeri standartlar kullanılır. Kontrolör pompayı yetkilendirir, dolum bitince litre-tutar-yakıt türü verisini okur ve yazılıma iletir. Farklı marka pompaların bulunduğu sahalarda desteklenmeyen modeller için ek arayüz kartı gerekebilir. Bu yüzden proje öncesi pompa marka/model envanteri çıkarılmadan süre ve maliyet taahhüdü verilemez.

Hayır, iki ayrı yükümlülüktür. Otomasyon, piyasa denetimi ve stok-satış kontrolü için kurulur ve verisini dağıtıcı merkezine gönderir. Akaryakıt pompalarına bağlı ödeme kaydedici cihaz ise vergisel kaydı, yani mali fişi üretir. İkisi birbirinin yerine geçmez; aynı dolumun her iki tarafta tutarlı görünmesi beklenir. İyi kurgulanmış bir yazılım, iki kaynaktaki kayıtları eşleştirip uyuşmayan işlemleri raporlar.

Aracın yakıt ağzına takılan halka biçimindeki ünite ile tabancadaki anten temassız olarak eşleşir. Tabanca araca sokulduğunda sistem aracı tanır, tanımlı limit ve yetkiyi kontrol eder, uygunsa pompayı açar. Yakıt yalnızca tanınan araca akar; başka bir bidona veya araca aktarım engellenir. Dolum bittiğinde satış doğrudan aracın bağlı olduğu filo carisine yazılır, tutar ve litre araç bazında raporlanır.

Kontrol, limit kurallarıyla dolum anında uygulanır: araç başına günlük litre, cari bazında aylık tutar, yakıt türü kısıtı, gün ve saat kısıtı, belirli istasyonlarda kullanım gibi. Limit aşıldığında pompa açılmaz. Cari bakiye ve vade takibi aynı ekranda yürür; risk limitini geçen müşteri otomatik uyarı üretir. Dönem sonunda tüm hareketler toplu faturaya dönüşür ve araç bazlı dökümüyle birlikte müşteriye iletilir.

ATG, tanktaki yakıt seviyesini, dip suyunu ve sıcaklığı sürekli ölçer. Bu veri olmadan stok yalnızca teorik hesapla, yani satış kayıtlarıyla takip edilir; teorik stok ise kendi kendini doğrulayamaz. ATG olduğunda gerçek seviye ile hesaplanan stok karşılaştırılır ve fark ölçülebilir hale gelir. Ayrıca tanka su girişi, sızıntı şüphesi ve eksik tanker teslimi ancak bağımsız ölçümle erken fark edilir.

Yakıt sıcaklıkla genleşip büzüştüğü ve benzin buharlaştığı için küçük bir fark normaldir; bu yüzden ölçümler sıcaklık düzeltmesiyle karşılaştırılır. Kritik olan mutlak rakam değil, farkın davranışıdır: rastgele dalgalanan küçük farklar ölçüm toleransı, sürekli aynı yönde büyüyen fark ise sızıntı, pompa ayarı ya da kayıt dışı satış işaretidir. Yakıt türü ve tank bazında günlük fark grafiği tutmak, tek seferlik kontrolden çok daha bilgilendiricidir.

Vardiya açılışında tabanca endeksleri ve devralınan kasa kaydedilir. Kapanışta sistem pompacı bazlı satışı, nakit-kart-TTS-veresiye dağılımını ve teslim edilmesi gereken tutarı hesaplar; sayılan nakit girildiğinde kasa farkı otomatik çıkar. Devir tutanağı sistemden üretilip imzalanır. Böylece açık kimden, hangi pompada ve hangi saatte kaynaklandı sorusu ertesi güne kalmadan yanıtlanır; tekrarlayan farklar personel bazında raporlanır.

Boşaltım öncesi ve sonrası tank seviyesi ATG’den okunur, aradaki artış sıcaklık düzeltmesi uygulanarak irsaliyedeki litreyle karşılaştırılır. Boşaltım süresince o tanktan satış kilitlenmezse karşılaştırma anlamsızlaşır. Mühür/plomba kontrolü ve ulusal marker ölçümü de aynı akışın parçasıdır. Tolerans dışı farklar dijital tutanakla kayda geçer; aynı taşıyıcıda veya aynı tankta tekrar eden sapmalar süreç sorununa işaret eder.

Evet ve yönetilmesi gerekir. Akaryakıt dışı kalemler kârın önemli bölümünü oluşturur; market barkodlu satış, raf ve son kullanma tarihi takibi, tedarikçi iskontosu ve sayım süreçleriyle kendi kurallarını ister. Yıkama-yağlama paket veya abonelik olarak tanımlanabilir. Hepsi tek ciro ve tek mutabakatta toplandığında, gün sonu raporu akaryakıt ve akaryakıt dışı marjı ayrı ayrı gösterir; personel primi de bu ayrıma göre hesaplanabilir.

Çoğu durumda evet. Belirleyici olan sahadaki kontrolörün desteklediği pompa protokolleri ile dışarıya açtığı veri arayüzüdür; standart bir servis ya da veri tabanı erişimi varsa yazılım katmanı bunun üzerine kurulabilir. Edge Bilişim olarak istasyon projelerinde ilk adım bu envanteri çıkarmaktır: pompa marka ve modelleri, kontrolör sürümü, ATG probu, TTS donanımı ve ağ altyapısı. Eksik parça varsa yazılım yazmadan önce netleştirilir.

Maliyet üç kalemden oluşur: saha donanımı, yazılım ve yıllık bakım. Tek istasyonda donanım yatırımı 2026 koşullarında yüz binli TL bandında konuşulur; tabanca sayısı, tank adedi, ATG kapsamı ve TTS’li araç sayısı arttıkça yükselir. Yazılımda hazır otomasyon paketleri istasyon başına aylık abonelikle, çok istasyonlu ağlara özel geliştirilen merkezi platformlar tek seferlik proje bedeliyle fiyatlanır. Kapsam yazılı hale gelmeden verilen kesin rakamlara temkinli yaklaşın.

Tek istasyonda saha kurulumu genellikle birkaç güne sığar; kablolama, kontrolör montajı ve ATG probu takılırken ilgili pompa ya da tank kısa süreli devre dışı kalabilir. Kapsamlı projelerde iş, istasyonun tamamı yerine pompa grubu ve tank bazında parçalanır; satış devam ederken kademeli geçiş yapılır. Yazılım tarafındaki entegrasyon, raporlama ve veri göçü süresi kapsamla doğru orantılıdır ve saha işinden bağımsız yürür.

Doğru kurulmuş bir sistemde durmaz. Pompa haberleşmesi ve kasa yerel ağ üzerinden çalışır; internet yalnızca merkeze veri gönderimi, uzaktan izleme ve bulut yedeği için gereklidir. Kesinti sırasında işlemler yerelde kuyruklanır, bağlantı gelince eşitlenir. Kritik olan kuyruğun kapasitesi ve tekrar deneme mantığıdır; uzun kesintilerde verinin kaybolmadığını ve mükerrer kayıt oluşmadığını test ortamında görmek gerekir.

Gün sonu kapandığında satış, tahsilat, cari hareket ve stok verisi paketlenip muhasebe sistemine aktarılır; genellikle günde bir kez, gerekiyorsa vardiya bazında. Logo, Mikro, Netsis ve Paraşüt tarafındaki eşleştirmeleri muhasebe entegrasyonu rehberimizde ayrıntılı anlatıyoruz. Aktarımda en sık yaşanan sorun hesap planı ve cari kodlarının eşleşmemesidir; bu eşleme tablosu proje başında hazırlanmazsa her ay elle düzeltme gerekir.

Evet, madeni yağ, aksesuar ve dayanıklı market ürünleri çevrimiçi satışa açılabilir. Şartı tek stok havuzudur: rafta olmayan ürün internette satışa çıkmamalı, online sipariş de kasadaki stoktan düşmelidir. Kargo, stok ve sipariş akışının nasıl kurulduğunu e-ticaret otomasyonu rehberinde bulabilirsiniz. Akaryakıtın kendisi çevrimiçi satılamaz; bu tarafta yalnızca akaryakıt dışı ürünler ve hizmet paketleri konuşulur.

Özel geliştirilen istasyon yazılımında kaynak kod ve veri tabanı işletmeye ait olur; Edge Bilişim projelerinde kod, kendi Git deponuza devredilir ve kurulum dokümantasyonuyla birlikte teslim edilir. Hazır paket otomasyonlarda ise durum farklıdır: veri sağlayıcının sisteminde tutulur, çıkış yaparken dışa aktarım hakkınızın sözleşmede yazılı olması gerekir. Sözleşme imzalamadan önce “veriyi hangi formatta, ne kadar sürede alabilirim” sorusunu mutlaka sorun.